İhracata Nasıl Başlanır?

İhracata hazırlığın ilk adımlarından biri işletmenin hangi ürünü hangi pazara sunacağını netleştirmek. Yurt içinde talep gören bir ürün farklı tüketici alışkanlıkları, rekabet koşulları veya teknik düzenlemeler nedeniyle her ülkede aynı satış potansiyeline sahip olmayabilir. Pazar büyüklüğü, ithalat verileri, rakipler, fiyat seviyesi, dağıtım kanalları ve tüketici beklentileri birlikte incelendiğinde daha gerçekçi bir pazar seçimi yapılabilir.

Ürünün GTİP kodunun doğru belirlenmesi de bu aşamada önem taşıyor. Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu olarak adlandırılan GTİP, ürünün gümrük işlemlerindeki sınıflandırmasını belirliyor ve hedef ülkedeki vergi, belge veya mevzuat gerekliliklerinin araştırılmasında temel bilgilerden birini oluşturuyor. Ticaret Bakanlığı'nın Kolay İhracat Platformu da GTİP üzerinden potansiyel pazarların incelenmesine ve ülke bazlı analizlere ulaşılmasına imkân sağlıyor.

Türkiye'de vergi numarasına sahip gerçek veya tüzel kişiler ile mevzuatta belirtilen ortaklıklar, ihraç edecekleri ürüne göre ilgili İhracatçı Birliğine üye olarak ihracatçı olabiliyor. Geleneksel ihracat sürecinde gümrük işlemleri işletme tarafından yürütülebileceği gibi yetkili bir gümrük müşaviri aracılığıyla da gerçekleştirilebiliyor. Ürünün niteliğine bağlı olarak izin, sertifika, kontrol belgesi veya farklı kurumların onayı da gerekebiliyor.

Bu nedenle ihracata başlama planı hazırlanırken yalnızca müşteri bulmaya odaklanmak yeterli değil. Ürünün ihracatının serbest olup olmadığı, hedef ülkede hangi standartların uygulandığı ve gönderi öncesinde hangi belgelerin hazırlanacağı kontrol edilmeli. Özellikle gıda, tarım, kimya, medikal ürünler veya teknik düzenlemeye tabi ürünlerde sektöre özgü koşullar genel ihracat prosedürlerinden daha kapsamlı olabilir.

İhracatta müşteri kazanımı farklı kanallar üzerinden yürütülebilir. Uluslararası fuarlar, sektörel ticaret heyetleri, B2B platformları, distribütör ve acenteler, doğrudan satış ekipleri ve dijital pazarlama faaliyetleri potansiyel alıcılara ulaşmak için kullanılabilecek seçenekler arasında yer alıyor. İşletmenin hedef pazara göre tek bir kanala bağlı kalmak yerine farklı müşteri edinme yöntemlerini değerlendirmesi daha geniş bir erişim sağlayabilir.

İlk temasın satışa dönüşebilmesi için teklifin de dış ticaret koşullarına uygun hazırlanması gerekir. Ürün fiyatının yanında para birimi, teslim şekli, ödeme yöntemi, üretim veya hazırlık süresi, taşıma koşulları ve teklifin geçerlilik süresi açık biçimde belirtilmeli. Uluslararası ticarette kullanılan teslim şekilleri, taşıma ve masrafların alıcı ile satıcı arasında nasıl paylaşılacağını etkilediğinden fiyatlandırmanın da önemli bir parçasını oluşturuyor.

İhracat fiyatı oluşturulurken yalnızca yurt içi satış fiyatını döviz kuruna çevirmek yeterli olmayabilir. Ürün maliyetinin yanı sıra ambalajlama, nakliye, sigorta, gümrük işlemleri, aracılık giderleri, komisyonlar ve teslim şekline bağlı diğer maliyetlerin hesaba katılması gerekiyor. Hedef pazardaki rakip fiyatlarının incelenmesi de işletmenin hem rekabetçi hem de sürdürülebilir bir fiyat politikası oluşturmasına yardımcı olabilir.

Tahsilat yöntemi ise ihracat işleminin finansal riskini doğrudan etkileyen konulardan biri. Peşin ödeme, mal mukabili, vesaik mukabili veya akreditif gibi farklı yöntemler alıcı ve satıcı açısından farklı risk ve maliyetler taşıyor. Yeni bir müşteriyle çalışırken ticari geçmiş, ülke riski, sipariş büyüklüğü ve tarafların güven ilişkisi birlikte değerlendirilerek uygun ödeme yönteminin belirlenmesi önem taşıyor.

Standart bir mal ihracatında eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılması için gümrük beyanı yapılması zorunludur. Ticaret Bakanlığı'nın açıklamalarına göre ihraç edilecek eşya, ilgili gümrük idaresine ihracat beyannamesiyle beyan ediliyor. Ürünün niteliği ve ihracat şekline göre fatura, taşıma belgeleri, menşe belgeleri veya ilgili mevzuatın gerektirdiği başka dokümanlar da sürece dahil olabiliyor.

Lojistik planlama ise ürünün özelliklerine ve hedef pazara göre yapılmalı. Kara, deniz, hava veya demir yolu taşımacılığı arasında maliyet ve teslim süresi açısından önemli farklar bulunuyor. Ürünün hacmi, ağırlığı, dayanıklılığı ve teslimat taahhüdü hangi taşıma yönteminin daha uygun olduğunu belirleyebilir. Özellikle ilk ihracatlarda navlun ve diğer lojistik giderlerinin satış fiyatına doğru yansıtılması, beklenmeyen maliyetlerin önüne geçilmesine yardımcı olur.

Mikro ihracat, özellikle düşük ağırlık ve değerdeki gönderilerle yurt dışına satış yapmak isteyen işletmeler için daha basitleştirilmiş bir gümrük yöntemi sunuyor. Ticaret Bakanlığı kaynaklarında mikro ihracat kapsamında, brüt ağırlığı 600 kilogramı ve değeri 30.000 avroyu aşmayan satış amaçlı belirli gönderilerin hızlı kargo veya posta yoluyla basitleştirilmiş gümrük beyanı kullanılarak ihraç edilebileceği belirtiliyor.

Mikro ihracat sürecinde gümrük beyanı yetkilendirilmiş hızlı kargo operatörü veya posta idaresi tarafından elektronik ortamda gerçekleştirilebiliyor. Bu yapı, özellikle e-ticaret üzerinden yurt dışına düşük hacimli sipariş gönderen KOBİ'ler için klasik ihracata kıyasla daha sade bir operasyon sağlayabiliyor. Ürünün mikro ihracata uygunluğu ve geçerli bedel, ağırlık veya ürün kısıtlamaları işlem öncesinde güncel mevzuat üzerinden kontrol edilmeli. Ticaret Bakanlığı ayrıca ilk mikro ihracat işlemindeki bazı firma kayıt süreçlerini otomatikleştirerek gümrük idaresine ayrıca başvuru ihtiyacını azaltmış durumda.

Türkiye'de ihracatçı işletmelere yönelik farklı kamu destekleri bulunuyor. Ticaret Bakanlığı'nın 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Kararı kapsamında pazara giriş, yurt dışı marka tescili, yurt dışı pazar araştırması, fuar katılımı, tanıtım, birim kira, yeşil dönüşüm, tasarım ve markalaşma gibi farklı alanlarda destek mekanizmaları uygulanıyor. Desteklerin kapsamı, yararlanıcı koşulları ve üst limitleri ilgili programlara göre değişiyor.

İhracat destekleri değerlendirilirken yalnızca destek tutarına değil, başvuru koşullarına ve harcamanın hangi aşamada destek kapsamına girdiğine de bakılması gerekiyor. Bazı programlarda faaliyetten önce başvuru veya onay gerekebildiği için harcama yapıldıktan sonra destek araştırmak hak kaybına yol açabilir. Destek üst limitlerinin dönemsel olarak güncellenmesi de başvuru öncesinde Ticaret Bakanlığı'nın güncel kaynaklarının kontrol edilmesini önemli hale getiriyor.

İhracat işletmeye yeni satış fırsatları sunarken üretim ile tahsilat arasında finansman ihtiyacı da yaratabilir. Ham madde alımı, üretim, ambalaj, navlun ve diğer operasyon giderleri satış bedeli tahsil edilmeden önce ortaya çıkabileceği için nakit akışının sipariş aşamasından itibaren planlanması gerekiyor. Döviz kuru hareketleri ve müşteriye tanınan ödeme vadeleri de finansman ihtiyacını etkileyebilir.

Bankamız, ihracat yapan veya döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunan işletmelere yönelik ihracat kredileri ve dış ticaret işlemlerine ilişkin çeşitli bankacılık hizmetleri sunuyor. İhracat bedellerinin tahsili, SWIFT işlemleri ve uygun işlemlerde İhracat Bedeli Kabul Belgesi'nin düzenlenmesi de dış ticaret operasyonunun finansal tarafında yer alan süreçler arasında bulunuyor. İşletmenin faaliyet yapısına ve ihtiyacına uygun finansman seçeneğinin değerlendirilmesi, ihracatın büyüme sürecinde nakit akışının daha sağlıklı yönetilmesine katkı sağlayabilir.

İlk yurt dışı siparişinin tamamlanması ihracat sürecinin sonu değil, işletme açısından yeni bir öğrenme döneminin başlangıcı. Teslimat süresi, gerçekleşen maliyet, tahsilat, müşteri memnuniyeti ve tekrar sipariş oranı gibi göstergelerin izlenmesi sonraki satışların daha verimli planlanmasını sağlayabilir. İlk işlemlerde ortaya çıkan operasyonel sorunların kayıt altına alınması da ihracat sürecinin standartlaştırılmasına yardımcı olur.

Başarılı bir KOBİ'ler için ihracat rehberi, işletmeyi yalnızca gümrük işlemlerine hazırlamak yerine ürün, pazar, müşteri, lojistik ve finansmanı aynı sistem içinde ele almalı. Doğru pazar araştırmasıyla başlayan, maliyetlerin gerçekçi hesaplandığı ve tahsilat riskinin yönetildiği bir yapı kurulduğunda ihracat, dönemsel bir satış fırsatından işletmenin uzun vadeli büyümesini destekleyen kalıcı bir kanala dönüştürülebilir.

İmalattan pazarlamaya ihracat faaliyetlerinizin her aşamasında “Halkbank İhracatçı KOBİ Destek Paketi” yanınızda! Detaylı bilgi için tıklayınız.