Ülkemizde ve Dünyada Sağlık Turizmi

Sağlık turizmi, yeni bir kavram olmasa da Türkiye’de özellikle son 10 yıl içinde dikkat çekici bir büyüme hızına ulaşmıştır. Bugün gelinen noktada ülkemiz, sağlık turizminin önemli merkezlerinden biri olarak uluslararası düzeyde öne çıkmış ve özellikle yakın coğrafyalardan çok sayıda hastanın adresi olmuştur.

Sağlık turizminin çıkış noktası, esasen, yüksek gelir grubunun gelişmiş ülkelerdeki sağlık imkânlarından yararlanmasıdır. Fakat ulaşım teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde uzak mesafelerin kısa sürede kat edilebilmesi ve özellikle bilet fiyatlarındaki düşüşler bir zamanların ulaşılması güç ülkelerini artık tercih edilebilir hâle getirmiştir. Bu değişikliklerle beraber, tıpkı gelişmiş ülkeler gibi yüksek standartlarla sağlık hizmetleri sunan fakat bu hizmetleri uygun fiyatlarla veren farklı ülkelerin ortaya çıkması sağlık için yapılan seyahatlerin rotalarını değiştirmiştir. Günümüzde artık geçmişin çok bilinen coğrafyaları yanında farklı ülkeler de sağlık turizminin tercih edilen adresleri haline gelmiştir.

Sağlık turizminin tarihçesi

Sağlık turizmi aslında topraklarımıza çok da uzak olmayan yerlerde uzun zamandır yapılmaktadır. İlk yazılı kaynaklar, binlerce yıl önce insanların tıbbi yardım almak için Akdeniz’in doğusundan günümüzde Yunanistan topraklarında bulunan Epidauros kentine seyahat ettiklerini göstermektedir. Başka bir örnekle Antik Roma’da, kaplıcaların etrafına kurulan sağlık merkezleri, tüm dünyadan insanlara sağlık hizmeti vermişlerdir. Sonraları Roma İmparatorluğu’nun çöküşüyle, sağlık turizmi rotası İslam dünyası ve Uzak Doğu’ya kaymıştır. Kahire’de kurulan Mansuri Hastanesi’nin döneminin dünyadaki en büyük hastanesi olduğu ve tüm dünyadan gelen hastalara hizmet verdiği bilinmektedir.

20. yüzyılda sağlık konusundaki atılımlarıyla Amerika Birleşik Devletleri, özellikle ileri cerrahi ve tıbbi tedavi almak isteyen varlıklı insanlar için popüler bir sağlık turizmi rotası olmuştur. Amerika, kimi zaman yeni geliştirilen ve dünyada başka bir yerde bulunamayacak sağlık hizmetleri için tek alternatif olsa da, ülkedeki sağlık hizmetlerinin pahalılığı, dünyada ancak geliri yüksek, küçük bir kesimin bu alternatifi değerlendirmesine imkân tanımaktadır. Gelişmiş ülkelerdeki sağlık hizmetlerinin pahalılığı ve yılları bulabilen bekleme süreleri nedeniyle günümüze yaklaştıkça sağlık turizminin yönü tersine dönmeye başlamıştır. Bugün artık büyük çoğunluğun ilk tercihi gelişmiş ülkeler yerine eş değer bir hizmetin sunulduğu farklı ülke ve coğrafyalardır.

Sağlık turizmi hangi nedenlerle yapılıyor?

Yeni geliştirilen bir tedavi yöntemi bir süre için sadece bu tedavi yönteminin geliştirildiği ülkede kullanılabilmektedir. Örneğin, ABD’de kanser tedavisi için her yıl onlarca yeni ilaç geliştirilmektedir. Bu tedaviler bir süreliğine yalnızca ABD’deki hastalara belirli şartlar yerine getirildiğinde uygulanabilmekte, bu da tüm dünyadan bu tedavileri denemek isteyen insanların ABD’ye seyahat etmesine yol açmaktadır. Ancak uygulanan bu tedavilerin maliyetlerinin yüksek olması ve sigorta şirketlerinin genelde bu tip tedavileri karşılamaması Amerika’yı yukarıda da değindiğimiz gibi, ancak sınırlı sayıda hastanın tercih edeceği bir rota yapmaktadır.

Gelişmiş ülkelerden diğer ülkelere olan ‘tersine sağlık turizmi’ ise daha kolay ulaşılır ve maliyeti düşük sağlık hizmeti bulmak için yapılmaktadır. Örneğin, ABD’de yapılan bir karaciğer naklinin bedeli 300 bin Amerikan Doları’nı bulabilirken, aynı ameliyat benzer hizmet kalitesiyle Uzakdoğu ülkelerinde bu fiyatın beşte birine yapılabilmektedir. Kanada ve İngiltere gibi ülkelerde acil olmayan ameliyatlar için kimi zaman seneleri bulabilen bekleme süreleri, bu ülkelerden aynı ameliyatın bir hafta içinde yapılabildiği ülkelere sağlık turisti akışına neden olmaktadır. Örneğin, Kanada’da bir kalça protezi ameliyatı için 26 hafta, katarakt cerrahisi için ise 16 hafta bekleme listeleri bulunmakta, önceden ayarlamalar yapıldığı takdirde aynı ameliyatlar başka ülkelerde aynı hafta içinde yapılabilmektedir.

Türkiye’de sağlık turizmi

Ülkemizdeki sağlık hizmeti ücretlerinin ABD ve Avrupa ülkelerine göre oldukça düşük olması, bekleme sürelerinin az olması ve verilen sağlık hizmetinin kalitesi ülkemizi özellikle son yıllarda önemli bir sağlık turizmi merkezi yapmıştır.Özellikle saç ekimi gibi estetik müdahaleler için ülkemizi ziyaret eden turist sayısında belirgin yükseliş vardır. Ülkemizde bu müdahaleleri gerçekleştiren doktorların donanımlı olmaları, bu prosedürleri dünya standartlarına uygun gerçekleştirmeleri ve bilimsel anlamda dünya literatürüne katkı sağlamaları bu yükselişte şüphesiz rol oynamaktadır. Önümüzdeki yıllarda bu sayıların daha da artması beklenmektedir.

Sağlık turizmi yaparken nelere dikkat etmek gerekir?

Öncelikle seyahat edilmesi planlanan ülkenin, alınacak sağlık hizmetiyle ilgili politikaları gözden geçirilmelidir. Sağlık hizmeti alırken yanlış giden bir şey olması durumunda danışılacak merciiler, başvurulacak kurumların bilinmesi önemlidir. Çünkü bu konularda ülkeler arasında farklı uygulamalar ve anlayışlar olabilmektedir. Maliyetin doğru hesaplanabilmesi için alınacak hizmete ulaşım giderlerinin, otelcilik hizmetlerinin dâhil olup olmadığının önceden bilinmesi faydalı olacaktır. Eğer yapılacak seyahatte bir aracı firma kullanılıyorsa, bu firmadan sağlık hizmetini sunacak doktorların, hastanelerin ve yardımcı sağlık personelinin detaylarının istenmesi önem arz etmektedir.

Dr. Egehan Salepci