"Hayır" Demek “Evet” Demek Kadar Önemlidir

Biri sizden bir talepte bulunduğunda sıklıkla “evet” mi diyorsunuz? Yoğun bir çalışma programına sahipken, bu programın dışına çıkmak pahasına da olsa kendinizi insanların isteklerini yerine getirmek zorunda hissediyor musunuz? Şüphesiz ki en kıymetli varlıklarımızdan biri zamanımızdır. Dolayısıyla bazı istekleri reddetmek ve istemeden de olsa karşımızdakine “hayır” demek zorunda kalırız. Fakat hepimizin malumudur ki “hayır” demek “evet” demek kadar kolay değildir. Bu nedenle maalesef birçoğumuz “hayır” diyememenin sonuçlarına, yani ilave iş yükü ve strese istemeden boyun eğmek zorunda kalırız. Bu yazımızda neden “hayır” demekte zorlandığımızı, sebeplerini ve nasıl “hayır” diyebileceğimize değineceğiz.

“Hayır” demek neden bu kadar zor?

Hayır” demek istiyor fakat zorlanıyorsak öncelikle bunun bize neden zor geldiğini analiz ederek işe başlayabiliriz. Herkesin karakter yapısı ve ilişkilere yaklaşımı farklı olsa bile genel olarak düşündüğümüzde bir insanı, özellikle de tanıdığımız bir kişiyi reddetmek kolay değildir. İstek, yıllara dayanan bir dostluk üzerine gelmiş olabilir ve yardımcı olmayı seven bir yapıya da sahipsek talepte bulunan kişiyi geri çevirmek çok mümkün olmayabilir. Ayrıca her insan sevdiği ve saydığı kişilerin kendisi hakkında da benzer duygu ve düşünceler içinde olmasını tercih eder. Fakat reddetmenin ilişkileri zedeleme ihtimali, “hayır” deme seçeneğini iyice ulaşılmaz kılar. Gereken cevabı veremediğimizde ise bizi bekleyen şey, zorla yapılacak bir istek ve artan iş yoğunluğumuzdur. “Hayır” diyememenin bir diğer nedeni ise kaba görüneceğimizi sanmamızdır. Küçüklükten itibaren “hayır” kelimesinin kaba ve olumsuz çağrışımlara yol açtığına dair sahip olunan tecrübe bizi istemediğimiz bir yük altına sokabilmektedir. Eğer bu paragrafta saydıklarımızdan bazılarını siz de yaşıyorsanız gelin hep beraber nasıl “hayır” diyebileceğimizi tartışalım.

-Açık sözlü olmalısınız

“Sanmıyorum” veya “belki” ifadeleri kullanmak yerine açık bir şekilde cevabınızı vermelisiniz. Size soru soran kişinin bu konudaki görüşünüzü net olarak anladığından emin olmalı ve ara cevaplarla sorunun size tekrar sorulmasına imkan vermemelisiniz. Örneğin “Belki daha sonra” veya “bakarız” gibi ifadeler; talepte bulunan kişinin ümidini besleyecek ve farklı zamanlarda aynı taleplerle karşınıza çıkmasına neden olacaktır.

-Kibar bir açıklama yapın

Niçin “hayır” denildiğine yönelik kısa bir açıklama yapmak kibar bir davranış şeklidir. Açıklamamız karşımızdaki kişinin kendisine neden “hayır” dediğimizi anlamasına ve böylece bizimle empati kurabilmesine imkan tanıyacaktır. Açıklama kısa olmalıdır ve hangi nedenle “hayır” dendiğine dair karmaşık bir cevap yerine, basit ve nazik bir ifade yeterlidir.

-“Şu anda başka önceliklerim olduğu için…”

Meşgul olmanız “hayır” diyebilmeniz için geçerli bir neden olacak ve talepte bulunan kişi, isteklerinin ilerleyen bir tarihe ertelemesi gerektiğini anlayacaktır. Hatta şartlar elveriyorsa, programınızın sıkışıklığını anlatmak adına ne üzerinde çalıştığınızı da söylemeniz, açık yürekliliğiniz bir göstergesi olacaktır.

-Yöneticinize “hayır” demeden nasıl “hayır” diyebilirsiniz?

Yöneticiniz sizin birden çok görevi üstlenmenizi istiyor olabilir. Ancak size göre bu görevler üstesinden gelebileceğinizden fazla ise ve ilgili projeleri istenen zamanda tamamlayamayacağınızı düşünüyorsanız belki şöyle bir yaklaşım deneyebilirsiniz: “A, B ve C işlerini bitireceğim. Ancak ortaya tatminkar bir sonuç çıkartabilmem için (örneğin) üç yerine dört haftaya ihtiyacım var. Ayrıca süreç içinde bu işleri hangi öncelik sırasıyla tamamlamamı istersiniz?”

-“Bir çalışmanın ortasındayım, iyi bir zaman değil. Birkaç saat sonra bir araya gelebilir miyiz?”

İnsanlara yardım etmek istiyor olabilirsiniz. Fakat bir projenin ortasındayken yaşanan bir kesinti konsantrasyonumuzu bozar, verimi düşürür ve işlerimizin aksamasına yol açar. Eğer karşınızdaki kişiye her halükarda yardım etmek istiyorsanız ona uygun bir zaman çizelgesi önerebilirsiniz. Örneğin; “Birkaç saat veya birkaç gün sonra konuşabilir miyiz?” gibi bir ifade belki o an için kibarca söylenen bir “hayır”dır ancak hemen olmasa bile destek vereceğinizi göstermesi bakımından anlamlıdır.

Neden “Hayır” demeliyiz

İdeal bir dünyada, herkese “evet” demek istiyoruz. Ama “hayır” diyebilmek birçok nedenden dolayı önemlidir.

  1. Zamanımızı yönetebilmek için “hayır” demeliyiz. Gerçek şu ki zamanımız sınırlıdır. İşlerimizi tamamlayabilmek için gerekiyorsa “hayır” demek mecburiyetindeyiz.
  2. Sınırlarımızı belirlemek için “hayır” demeliyiz. Kendi ihtiyaçlarımız ve başkalarının ihtiyaçları arasına bir çizgi çekilmediği zaman, karşımızdakiler istekleri konusunda her zaman ısrarcı olacaklardır. “Hayır” dediğimiz zaman ise sınırımızı belli edip kişisel alanımızı koruyabiliriz.
  3. Kişisel hedeflerimize zaman ayırmak için “hayır” demeliyiz. Çünkü hedeflerimizi gerçekleştirebilmek için kendimize ait bir zamana ihtiyacımız olacaktır. Sınırsızca başkalarının isteklerine vakit ayırırsak kendi hedeflerimize ulaşmak mümkün olmayacaktır.
  4. Mutlu olmak için “hayır” demeliyiz. Hayatımızın kontrolünün kendi elimizde olması ve günümüze neleri dahil edip etmeyeceğimize karar verebiliyor olmak bize büyük bir rahatlık ve mutluluk sağlayacaktır.

“Hayır” demek kesinlikle kolay bir şey değildir. Ancak bir kez ustalaştığınız zaman, hayatın sizler için daha az stresli olduğunu göreceksiniz. Sizin için gerçekten önemli olan şeylere daha fazla odaklanabildiğinizi fark edecek ve kişisel yaşamınızı kendinizi daha iyi hissedecek şekilde organize edebileceksiniz. “Hayır” demek noktasında kendinizi suçlu hissetmenize de gerek yoktur. “Hayır” demek kaba olmak demek değildir. Aksine, karşınızdakine kendi potansiyelinizle ve gerçekleştirebileceğiniz işlerle ilgili açık olmak demektir. Ayrıca kendi zamanınıza, enerjinize ve akıl sağlığınıza dikkat etmenizle, kendi önceliklerinize saygılı davranmanızla ilgilidir.

“Hayır” demek zorunda kalmamak dileğiyle...