Fotoğrafçılığın Yükselişi

Günümüzde fotoğrafçılık ister profesyonel fotoğraf makineleri ile ister elimizden düşürmediğimiz akıllı telefonlarımızla olsun hiç olmadığı kadar yaygın, kolay ve ilgi çekici hâle gelmiştir. Bugün tüm dünyada insanlar sosyal medyanın da etkisiyle duygularını ve deneyimledikleri hayatı; yaratıcılık, yetenek ve teknolojinin olanaklarıyla benzersiz karelere dönüştürmektedir.

İnsanoğlu yüzyıllardır yaşadıklarını yansıtmak ve paylaşmak için pek çok yol denemiştir. “An”ı eşsiz kılmak ve o “an”a dair geriye bir hatıra bırakmak isteği, tarih öncesi insan topluluklarının mağara duvarlarına yaptıkları duvar resimleri başlamıştır. “An”ı ebedi kılmak uğrunda edebi eserler verilmiş, resim ve heykeller yapılmış, yaşanan hayatı durdurma ve yaşananları geleceğe aktarma isteği fotoğrafçılık da dâhil pek çok sanat dalının ortaya çıkmasına aracı olmuştur.

İşte yaşananları belgeleme ve kaydetme arzusu ile kâğıt üzerinde de olsa insanoğlunun sonsuza kadar yaşama isteği teknolojiyle buluşunca fotoğraf makinesi ve fotoğrafçılık hayatımıza girmiştir.

Görüntünün bir araç ile yüzeye aktarılması veya ışık yardımı ile iz bırakmak olarak tanımlanan fotoğrafın icadı aslında çok eskilere dayanmaktadır. MÖ 4. yüzyılda Aristo’nun, kameranın optik ilkelerini anlaması ve karanlık ortamda bir delikten süzülen ışık ile karşı duvardaki ters görüntüyü fark etmesi, fotoğrafın temelini oluşturmuştur. Böylece ışığın sadece tek bir delikten içeri girebildiği karanlık oda ve karanlık kutu ile fotoğraf makinesinin icadı için ilk adım atılmıştır. Yıllarca ressamlar tarafından perspektif ve netlik yakalamak için kullanılan ve 1600’lerin başında Alman astronom Johannes Kepler’in isimlendirmesiyle “Camera Obscura” yani (Kubbeli) Karanlık Oda tekniği, yüzyıllar içerisinde fotoğraf makinesine dönüşmüştür.

Tarihte bilinen ilk fotoğraf, 1826 yılında Fransız mucit Joseph Nicéphore Niepce tarafından çekilmiştir. Niepce’in odasının penceresinden görünen binaları fotoğraflarken oldukça bulanık olan aşağıdaki görüntüyü elde etmesi ancak sekiz saatte mümkün olmuştur. 

On yıl kadar sonra Daguerre, Paris sokaklarında, içinde ilk kez bir insan figürü bulunan aşağıdaki fotoğrafı çekmiştir. Bu fotoğrafta görüntü daha nettir ve pozlama süresi yaklaşık 7 dakikadır. Etraf terkedilmiş ve pozda sadece tek bir kişinin olduğu görülmekteyse de aslında söz konusu mekân, atlı arabalarla dolu ve çok kalabalık bir caddedir. Fakat makinenin pozlama süresinin 7 dakika olması hareketli görüntüleri yakalamak için hâlâ yeterli değildir. Bu nedenle görüntü alınırken ancak o süre boyunca hareketsiz duran bir kişi fotoğraf karesine dâhil olabilmiştir. Bir görüşe göre bu kişi ayakta hareketsiz durarak ayakkabısını boyatmaktadır.

Tarihte İlk İnsan Figürüne Sahip Fotoğraf, Louis Daguerre, 1836

İlk portre fotoğrafı ise gene aynı yıllarda 15 dakika fotoğraf makinası önünde sabit duran R. Cornelius tarafından çekilmiştir. Bu portre fotoğrafı, günümüzde genç, yaşlı herkesin çok severek çektiği öz çekim (selfie) pozlarının ilki olarak kayıtlara geçmiştir. Devam eden yıllarda önce portre ve aile fotoğrafları ile fotoğrafçılık popüler olacak, ardından da doğa ve mekân fotoğraflarıyla bugün anladığımız anlamda fotoğraf sanatının temelleri atılacaktır.

Önce elde taşınabilen fotoğraf makineleri, daha sonra Kodak tarafından üretilen ilk renkli film ve arkasından şipşak resim çekebilen polaroid makineler üretilmiş, fotoğraf ve fotoğrafçılık hayatımızın vazgeçilmezi olmuştur. Fotoğraf, günümüzdeki yaygınlığına ise dijital fotoğraf makinelerinin cep telefonlarına entegre edilmesiyle ulaşmıştır.

Fotoğraf, olayları ve hayatı yakalamak için kullanılan bir araç olmasının yanında, gazetecilikte bir haber ile birlikte kullanıldığında haberin değerini artırır ve akılda kalmasını sağlar. Bu nedenle fotoğrafçılık ve iyi bir fotoğraf günümüzde basın ve habercilikte belki en az haberin kendisi kadar önemlidir. Ayrıca basın-yayın yanında bebek fotoğrafçılığı, mikroskobik fotoğrafçılık, uzay ve su altı fotoğrafçılığı gibi özel fotoğraf makineleri gerektiren ve daha detaylı bir teknik isteyen alanlarda da profesyonel fotoğrafçılık yapılmaktadır.

Baktığımızda bizi eskilere götüren, “Ah şimdi orada olmak vardı” dedirten veya hiç bilinmeyeni öğreten çok özel fotoğraflar olduğu gibi dünyada herkesin bildiği ya da tarihe damga vuran önemli fotoğraflar da vardır. Örneğin bu fotoğraflardan bir tanesi Windows XP işletim sisteminde duvar kâğıdı olarak kullanılan ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Kaliforniya bölgesi civarında çekildiği bilinen Bliss (Mutluluk) adlı fotoğraftır. Fotoğrafı çeken C. O’Rear “Tarihin, çektiği fotoğraf en fazla görüntülenen fotoğrafçısıyım ve bu şöhretin her saniyesinden keyif aldım” demiştir.

Bliss – Mutluluk (2000), C.O’Rear.


Bir bakışa göre sinema da doğuşunu fotoğrafın keşfine borçludur. Çünkü diğer bir makalemizde de değindiğimiz gibi sinema, aslında bir dizi fotoğrafın art arda kaydedilmesi ve hızla görüntülenmesi ile oluşan bir akıştır. Çok bilinmese de günümüzün bu dev sektöründe en önemli sinema yapıtlarının her bir sahnesi, çekim ve prodüksiyon aşamasında bir sanat fotoğrafı gibi değerlendirilir ve sahnenin uygunluğuna setteki fotoğrafçılar onay verir.  

Fotoğraf çekmek ve çektirmek artık amatör ya da profesyonel, sanat veya hobi amaçlı hemen hemen herkesin günlük yaşamının bir parçası hâline gelmiştir. Hayatın koşuşturmacasına kısa bir ara verip güzel bir fotoğraf çekmek veya çektirmek belki bir nevi terapi olarak bile düşünülebilir. Ne dersiniz; “Gülümseyin, çekiyorum!” cümlesi, aslında hepimizin ruh hâlinde küçük ve anlık da olsa olumlu bir değişim yaratmıyor mu?

Dr. Genco Fas

Referanslar:

https://www.arthenos.com/resim-cekmek-mi-fotograf-yapmak-mi/

https://onedio.com/haber/daha-iyi-fotograf-cekmek-icin-ipuclari-651525

http://www.333studio.com.tr/news/fotografcilik-cesitleri/

https://www.bilgiustam.com/fotograf-makinesi-nedir-nasil-kullanilir/

https://birkarefotograf.com/fotograf-ve-fotografcilik-tarihi/

https://perlasanat.com/fotografcilik-tarihi/

https://www.narsanat.com/fotografin-kisa-tarihcesi/

https://kidega.com/blog/gecmisten-gunumuze-fotograf

https://postkolik.com/pop-kultur/24-ornekle-iyi-fotograflarin-sasirtici-cekim-hileleri

https://umutgungorphotography.wordpress.com/2015/05/22/fotograf-sanat-midir-fotografcimi-sanatcimi-denilmeli/

https://fotolifeakademi.com/fotograf-cekim-teknikleri/fotograf-nedir

https://www.babblela.com/camera-obscura-nedir-ne-iste-yarar-nicin-kullanilir/

https://onedio.com/haber/tum-zamanlarin-en-unlu-fotograflari-266413

https://www.hurriyet.com.tr/kampus/-iyibilgi-dunyanin-en-cok-goruntulenen-fotografi-40659431