Dünyada Yaşanan Yarı İletken (Çip) Krizi

Covid-19; hayatımızdaki birçok alışkanlığımızı, yaşam biçimimizi ve günlük ritüellerimizi değiştirirken, iş yaşamında da çok farklı gelişmelere yol açtı. Bu gelişmelerin en önemlilerinden birisi de, özellikle 2021 yılıyla birlikte tüm dünyada daha net olarak hissedilmeye başlanan “Yarı İletken” veya daha bilinen ismiyle, “Çip Krizi”dir. Bu yazımızda, “Yarı İletken (Çip) Krizi”nin nasıl oluştuğunu, üretici ve tüketici tarafındaki etkilerini ve sorunun çözümünü ele almaya çalışacağız.

Yarı iletken nedir?

Yarı iletken; akıllı telefonlardan otomobillere kadar birçok endüstride kullanılan entegre devrelerin yapı taşlarından olan, tasarım ve üretim açısından oldukça karmaşık yapıdaki malzemelerdir. Her biri farklı bir elektronik işleve sahip 30’dan fazla yarı iletken türü bulunmaktadır.

Yarı iletkenler hangi ülkelerde üretilmektedir?

2019 yılı istatistiklerine göre; yarı iletkenlerin yüzde 71’lik bölümü Asya’da ya üretilmekte ya da monte edilmektedir. Bu yüzdenin büyük bir bölümü ise Çin (yüzde 35) ve Tayvan (yüzde 15) kaynaklıdır.

Yarı iletken, hangi ülkelerde tüketilmektedir?

Aynı verilerde; söz konusu ürün için en yüksek tüketim oranına sahip ülkenin yüzde 33 ile ABD olduğunu görmekteyiz. ABD’den sonra en büyük ikinci tüketici ülke ise Çin’dir.

Yarı iletken krizinin sebebi nedir?

Covid-19’la birlikte tüm dünyada uzaktan eğitim ve evden çalışma yeni normal olarak adlandırıldı. Bunun yanı sıra sokağa çıkma yasaklarıyla birlikte ev içinde geçirilen zamanın fazlalaşması, elektronik ürünlere olan talebi artırdı. Diğer yandan, yarı iletken maddenin arz ve dağıtımında yaşanan aksaklıklar yükselen talebin karşılanamamasına ve arz-talep dengesinin bozulmasına yol açtı.

Arz tarafındaki en önemli problemlerden biri, Tayvan’da 1964 yılından bu yana yaşanan en büyük kuraklığın yaşanmasıydı. Yarı iletken üretimi için çok ciddi miktarda su ihtiyacı olması nedeniyle, Tayvan’da yaşanan kuraklık yarı iletken üretimine büyük bir darbe vurdu.

İlave olarak, ABD’nin Teksas Eyaleti’nde 2020 yılında yaşanan kar fırtınası ve yine Japonya’daki bir yarı iletken fabrikasında yaşanan yangın da yarı iletken üretiminin neredeyse durmasına ve zaten talebi karşılamakta güçlük çeken sektörün, talebe yetişememesine neden oldu.

Bu krizin tüketici tarafındaki etkileri nelerdir?

Tüm dünyada yarı iletken krizi nedeniyle, tüketiciler bazı elektronik ürünlere ulaşmakta zorluk çekmekte veya arzın talebi karşılayamaması durumundan dolayı birçok elektronik ürünün fiyatı artmaktadır.

Bunun yanı sıra, bazı markaların, satış ve kârlılıklarını korumak amacıyla ürünlerinde kullanılan çip sayısını azaltarak müşterilerine daha farklı ve daha düşük teknolojik donanıma sahip ürünler (otomobillerde dijital ekran yerine analog ekran kullanımı gibi) sunmaya başladıkları görülmektedir.

Kriz, otomotiv üretimine ne oranda etki etmiştir?

Tüm dünyadaki otomobil üretiminin 2021 yılında 5 milyon adetten daha fazla miktarda azalacağı öngörülmektedir.

Otomobillerdeki çipleri değiştirerek üretimin stabil kalmasını sağlamak mümkün müdür?

Birçok otomotiv şirketi buna yönelik aksiyonlar almaya çalışmaktadır. Fakat ilgili teknolojinin karmaşıklığı sebebiyle, bir otomobili farklı bir çip kullanacak şekilde yeniden tasarlamak 12 ile 18 ay arasında bir süre gerektirmektedir.

Kriz ne zaman çözülecek?

2021 yılı itibarıyla dünyanın birçok ülkesinde yarı iletken üretimi için yatırımlar yapılmaya başlanmış olmasına rağmen, söz konusu ürünün gerektirdiği yüksek know-how ve yüksek Ar-Ge maliyetleri sebebiyle, krizin en az 2022 yılının ortalarına kadar süreceği beklenmektedir.

Kaynaklar:

1.      https://www.semiconductors.org/wp-content/uploads/2019/05/2019-SIA-Factbook-FINAL.pdf

2.      https://www.bcg.com/publications/2021/strengthening-the-global-semiconductor-supply-chain

3.      https://web-assets.bcg.com/9d/64/367c63094411b6e9e1407bec0dcc/bcgxsia-strengthening-the-global-semiconductor-value-chain-april-2021.pdf