Havacılık ve İnsansız Hava Araçları

İnsanlar ilk çağlardan beri kuşların gökyüzünde süzülmelerini ilgi ile izlemiş, yeryüzüne yukarıdan bakabilmek isteği insanlığın hayalini süslemiştir. Bu uğurda ilk gerçek uçuş deneyimi, Yunan mitolojisindeki efsanevi İkarus’tan esinlenerek kaz tüyünden oluşan kanatlarla, 852 yılında Endülüs’te, ilk planör uçuşunu yapan İbn-i Firnas tarafından gerçekleştirmiştir. Daha sonraları Leonardo da Vinci tasarımları ile, Osmanlı’da ise Lagari ve Hazerfen, sırasıyla roket ve kısa mesafeli uçuş denemeleri ile ilkel havacılığın temellerini atmışlardır. İlk uzun mesafe uçuşun, 18. Yüzyıl’da Montgolfier Kardeşler’in balonu ile sadece 8 km uzaklığa yapıldığı düşünülürse, bugün uzay mekikleri ile yapılan uzay yolculukları bilimin geldiği noktayı gözler önüne sermektedir.

Her gün gelişen ve sınır tanımayan teknoloji, insan üretimi hava taşıtlarının ve buna bağlı endüstrilerin hızlı değişimine olanak sağlamıştır. Gerçek anlamda havacılık serüveni ise 1903 yılında Wright Kardeşler’in ilk uçak deneyimi ile başlamış ve kardeşler, gerçekleştirdikleri bu hayali, tüm insanlığın kullanımına sunmuşlardır. Yerküreyi kuşbakışı görebilme rüyası ile başlayan, yolcu ve eşya taşınması amacıyla devam eden havacılık serüveni, Birinci Dünya Savaşı ile birlikte farklı bir anlam kazanmıştır. Çünkü bu büyük savaşta uçaklar, ilk kez askeri hizmete dâhil edilmiş ve savaş boyunca da saldırı, savunma ve keşif amaçlı olarak görev almışlardır.

Tarihte ilk defa insansız bir araç, ilk insansız hava saldırısı olarak kayıtlara geçen askerî bir olayda  kullanılmıştır. Bu olay, 1849 yılında Avusturyalıların, İtalya’nın Venedik şehrine patlayıcı doldurulmuş insansız balonlar göndermesi ile yaşanmıştır. Hava araçlarının gerçek anlamda uzaktan komuta edilecek şekilde, yani insansız olarak uçurulması amacı ile geliştirilip üretilmesi ise ilk olarak I. Dünya Savaşı’na rastlamaktadır. İşte, içinde insan bulunmayan ve bir iletişim sistemi sayesinde yerden kontrol edilebilen uçan araçlar olarak tanımlanan İnsansız Hava Araçları, yani kısaca İHA’lar, özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında aktif kullanıma girmiştir.

Günümüzde kullanılan İHA’ların en basit örnekleri ‘drone’lardır. Askeri amaç dışında sivil amaçlarla ve özellikle 2000’li yıllarda doğan günümüzün genç kuşağı tarafından sıklıkla kullanılan drone’lar, pek çok alanda insana göre daha iyi performans göstermeleri nedeni ile tercih edilmektedir. Sivil havacılık amaçlı drone’lar; gazetecilik, gösteri dünyası, pazarlama, tarım, kargo, sağlık, acil yardım ve haberleşme, haritacılık ve yangına müdahale gibi alanlarında büyük fayda sağlamaktadır.

Gelişen teknoloji ve talepler İHA’ların gelişimini hızlandırmış ve farklı görev ve amaçları gerçekleştirmek üzere özellikle son yıllarda pek çok çalışma yapılmıştır. Sivil havacılıktan çok askeri amaçlarla kullanılmak üzere keşfedilen bu hava araçları, günümüzde sağladıkları sayısız avantaj nedeni ile savunma sektörüne hizmet etmektedir. İnsansız Hava Araçları askeri havacılık alanında; hedef belirleme ve yem olarak, keşif ve gözetleme amaçlı çatışmalarda ve yüksek riskli görevlerde kullanılmaktadır.

İHA’lar; üretim, satın alma, yakıt ve uçuş maliyetlerinin düşük olması nedeni ile normal uçaklara göre büyük avantaj sağlamaktadır. Daha da önemlisi, bu araçlar mürettebatsız olmaları sayesinde, görev sırasında yaralanma ve can kaybı riski taşımamaktadır. Yine aynı nedenle klasik hava araçlarına göre daha hafif olmakta ve aynı miktarda yakıt ile daha uzun süre havada kalabilmektedirler.

Diğer yandan tehlike algılama yeteneğinin insan gibi güçlü olmaması, yer kontrolü bağlantısının kopması halinde tehlike oluşturabilmesi ve insanlı hava araçları tarafından gerçekleştirilen hava saldırılarına karşı savunmasız olmaları İHA’lar için dezavantajlar olarak görülmektedir. Fakat veri aktarım ve yapay zeka teknolojilerindeki ar-ge faaliyetleri ile bu dezavantajlar en aza indirilmeye çalışılmakta, ülkemizin de içinde bulunduğu bazı ülkelerde, GPS olmayan coğrafyalarda bile uçuşun mümkün olabilmesi için çalışmalar yapılmaktadır. Diğer taraftan, uçuş sürelerinin daha da artırılması bu araçların yakın gelecekte yaygın bir şekilde kullanılmalarına olanak sağlayacaktır.

Türk Silahlı Kuvvetleri, teknolojiyi yoğun olarak kullanan orduların başında gelmektedir. TSK’nın kayıtlarındaki ilk İHA, 1989 yılı, İngiltere, Meggit firması üretimi olan Banshee sistemidir. Daha sonraki yıllarda bu araçların ithalatı devam ederken TUSAŞ ve TAİ tarafından yerli üretim İHA’lar hizmete girmiştir. 2007 yılında Kalekalıp-Baykar Makina Ortak Girişimi tarafından başlatılan Bayraktar mini İHA sistemi, ilk milli, insansız hava aracı olarak Türk Silahlı Kuvvetleri’nde görev almaya başlamıştır. 2015 yılında ise İHA’lara silah eklenmesi ile SİHA’ları üretmeye başlayan Türkiye, böylece kendi silahlı İHA’larını üreten dünyadaki altı ülkeden biri olmuştur.

Ülkemiz, bugün savunma sanayisinde kendi yazılımını ve kendi teknolojisini üreten bir ülke olmayı başarmıştır. Gençlerimize araştırmak, geliştirmek, üretmek için güç veren “Milli Teknoloji Hamlesi” ile güçlü ve bağımsız bir gelecek hedeflenmektedir. Uygarlığın gelişimi ve hızla gelişen teknoloji, ulusları daha iyi bir gelecek arayışına itmektedir.

Ulu Önder Atatürk, “İstikbal göklerdedir. Göklerini koruyamayan uluslar, yarınlarından asla emin olamazlar” sözü ile havacılığın önemini en güzel şekilde vurgulamıştır.

Dr. Genco Fas

Referanslar

https://tr.wikipedia.org/wiki/Havac%C4%B1l%C4%B1k_tarihi

https://tr.wikipedia.org/wiki/Havac%C4%B1l%C4%B1k

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/400203

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0nsans%C4%B1z_hava_arac%C4%B1#:~:text=%C4%B0lk%20%C4%B0HA'lar%20A.%20M.,D%C3%BCnya%20Sava%C5%9F%C4%B1%20s%C4%B1ras%C4%B1nda%20kullan%C4%B1lm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r.

https://www.hurriyet.com.tr/havacilik-100-yasinda-39043492

http://www.teknolo.com/drone-nedir-hangi-alanlarda-kullanilabilir/

https://www.hurriyet.com.tr/gundem/dronelar-hayatin-her-alaninda-40336312

https://www.milliyet.com.tr/insansiz-hava-araclarinin-ozellikleri-neler--molatik-14389/?Sayfa=7

https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/makina_093f6.pdf

https://uacbs.sdu.edu.tr/tr/insansiz-hava-araclari/insansiz-hava-araclari-11791s.html

https://www.trmilitarynews.com/turkiyenin-iha-seruveni/