Geleceğin Meslekleri : Aktüerlik

Geleceğin mesleklerini tartışacağımız bu yazı dizisinde sırasıyla aktüerlik, bioinformatik uzmanlığı ve ilaç tasarımı uzmanlığı mesleklerini tanıtacağız.

Aktüerya: gelecek riskleri modellemek

Aktüerya, günümüzde daha çok sigorta ve denetim sektörleri için telaffuz edilen bir terim gibi görünse de aslında ölçülebilir finansal risklerin olduğu her alanda kendine yaşam alanı bulan bir başlıktır. Gelecekteki belirsizlikleri, kurduğu rassal matematiksel modellerle belirli hale getirmeye çalışan bunu yaparken de olasılık, istatistik, analitik geometri ve diferansiyel denklemler gibi matematik başlıklarını kullanan bir uygulamalı matematik alanıdır. Aktüerya uzmanına ise aktüer denir. O halde “Bir aktüer ne yapar?” sorusuna cevap verirken sadece sigorta şirketlerinin ilgili bölümlerinde hesap yapar gibi bir cevap hem yetersiz hem de mesleğin gerçekten güçlü bir matematiksel alt yapı ve strateji bilgisi gerektirdiği gerçeğini yansıtmaz. Aktüerler, mesleğin gerektirdiği matematik alt yapıları sayesinde  çok güçlü hesap insanlarıdır ama aynı zamanda şirketlerinin gelecek risklerini ölçtükleri veya modelledikleri için birer stratejist olarak da görülürler. Öngördükleri gelecek senaryolarıyla şirketlerini yönlendirir ve sahip oldukları teknik bilgi sayesinde ayakları yere basan birer yönetici olurlar. Diğer yandan şirketlerinin konumunu kıyaslamalı bir bakışla analiz edebilirler. Yani farklı şirketlerden gelen ve belki de yine bir aktüer tarafından yapılmış rekabetçi hamleleri aynı düşünce düzeyindeki kişiler olarak analiz edip, kıyas yapar ve bu şekilde atacakları adımlara karar verirler.

Nasıl aktüer olunur?

Görece yeni bir alan olan aktüerya, geçmişten bugüne risk değerleme uzmanı adıyla da anılırken matematikte rassal süreçlerle oyun teorisi gibi alanların endüstri ve finans piyasaları için uygulamalarının zenginleşmesiyle güçlendi. Bu nedenle günümüzde artık belirsizlikleri yönetmek zorunda olan şirketler için de vazgeçilmez bir hale geldi. Türkiye’de lisansta Hacettepe Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi’nin, yüksek lisansta ise ODTÜ’nün ‘aktüerya bilimleri bölümü’ öne çıkıyor. Bölüm mezunları, gelişen sigorta, denetim ve bankacılık sektörlerinde hem yurtiçinde hem de yurtdışında okudukları mesleği kullanarak rahatlıkla iş sahibi olabiliyor. Öte yandan dünyanın bu alanda adını duyuran tüm ülkelerinde, üniversite mezuniyeti yanında merkezi bir sınav silsilesinde başarı göstermek ‘aktüerlik’ unvanı alabilmek için bir zorunluluk. Türkiye’de de benzer şekilde aktüerlik bir dizi merkezi sınavda başarılı olmayı gerektiriyor. Üniversite mezuniyetinin ardından ya da henüz öğrenciyken adayların tam olarak aktüer unvanını alabilmeleri Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın gerçekleştirdiği bir dizi sınavda başarı göstermelerine bağlı. Yaklaşık 4 veya 5 yılda tamamlanabilen bir sınav süreci sonunda aktüer olunurken, şirketlerin ihtiyaç duyduğu bir imza yetkisiyle de donanıyor aktüerler.

Özellikle rekabetin üst düzeyde hissedildiği finans sektöründe; yönetim ekiplerinden biri olan aktüerya departmanına donanımlı bir yeni kuşak kazandırmak daha verimli ve daha yüksek kârlarla çalışan şirketleri ortaya çıkaracaktır. Sonuç olarak merkezi sınav sistemiyle elde edilen aktüer unvanı, adayların kariyer basamaklarını emin adımlarla çıkmasını sağlıyor. Doğru zamanda ve yeterli tecrübede alınan bir unvan adayların etkin bir yönetici olmasının yolunu açıyor.