Travel, outdoor, protection, personal protection

Covid-19 Döneminde Bireysel Araç Kullanımı

Pandemi döneminde virüsten korunmak ve virüsün bulaşma riskini azaltmak için insanların ulaşım tercihleri nasıl değişti. Bu değişim şehir hayatını nasıl etkiledi?

Türkiye’de 11 Mart 2020’de ilk vaka görülmesi ile başlayan pandemi sürecinde, okullarda uzaktan eğitime geçilmesi, kamu kuruluşlarının esnek çalışma yöntemine geçmesi ve ardından sokağa çıkma yasaklarının ilan edilmesi ile toplu taşıma kullanım oranları büyük ölçüde azalmıştır.

Google tarafından yayınlanan hareketlilik raporlarına göre, 23 Mart’ta toplu taşıma araçlarına %50 kapasite ile yolcu taşıma kuralı gelmesinden, 1 Haziran normalleşme sürecine kadar geçen zamanda, toplu taşıma istasyonlarında hareketlilik oranları Türkiye genelinde %64 azalmıştır. 

Aylık değişim oranları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Mart

Nisan

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

Kasım

Aralık

%-37.1

%-67.4

%-62

%-23

%-12.4

%-10.8

%-12.7

%-7.3

%-21.9

%-38.7

Toplu ulaşım kullanımı azalırken bireysel araç kullanımı nasıl etkilendi? 

Dünya Sağlık Örgütü’nün pandemi sürecinde hem aktif kalabilmek hem de fiziksel temastan kaçınmak için önerdiği bisiklet kullanımına Türkiye’de ve dünyada ilgi arttı. Hatta dünyada internet alışverişlerinde yapılan bisiklet aramaları son 5 yılın zirvesini görürken Türkiye’de ise 16 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Türkiye Bisiklet Federasyonu verilerine göre pandemi döneminde bisiklet satışlarında ve bisiklet kullanımında 2-3 kat artış meydana geldi. Bisiklet kullanımı hem insan sağlığı hem de çevre için faydalı olduğundan, pandemi sürecinde artan kullanım oranlarını da fırsat bilerek belediyeler, bisiklet yollarının ve paylaşımlı bisiklet istasyonlarının sayısını artırmak için çalışmalarını hızlandırmışlardır. 

Bir diğer artış ise elektrikli scooter kullanımında olmuştur. Aracı kullanırken eldiven kullanılması ya da kullanmadan önce temas edilecek yerlerin dezenfekte edilmesi özellikle belirtilirken aracın toplumda kullanımını artırmak için teşvikler yapılmıştır. Trafik sıkışıklığını ve hava kirliliğini azaltacak, kasaba ve şehirleri herkes için daha yaşanabilir hale getirecek olan bu tip mikro hareketlilik sistemlerinin gelecekteki rolü hükümetler tarafından da vurgulanmış ve alt yapı çalışmalarının öneminden bahsedilmiştir. 

Yeni gelişen bireysel ulaşım şekillerinin kullanımı artarken otomobil kullanımı bu süreçten nasıl etkilendi ? 

Apple tarafından yayınlanan hareketlilik raporuna göre Türkiye’de kısıtlamaların olduğu dönemde arabayla hareketlilik trendlerinde azalış olurken Haziran sonrası artışlar yaşanmıştır. Aşağıdaki tablo arabayla hareketlilik oranlarını göstermektedir.  

Mart

Nisan

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

Kasım

Aralık

%-32

%-63.3

%-48.3

%27

%77.5

%95.3

%64.3

%51.8

%16.8

%-7.5


Yaz mevsimiyle beraber gelen artan araç kullanımının nedenlerinden biri de kendi aracı olmayan ve pandemi döneminde havayolu ulaşımını tercih etmeyen kişilerin araç kiralamaya yönelmesidir. Ek olarak otomobil satışlarında artışlar da bu süreçte görülmüştür. Değişen ÖTV oranları ve yükselen fiyatlara rağmen düşük faizli kredi imkanları insanların otomotive olan ilgisini artırmıştır. Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin verilerine göre Eylül 2020’de bir önceki yılın aynı ayına göre %115,8’lik bir artış oranıyla satış yapılmıştır. 

Toplu ulaşım kullanımı azalır ve bireysel araç kullanımı artarken bazı sektörlerde normalleşme süreciyle iş yerlerine dönüşlerin başlaması, yine trafik yoğunluklarını artırıcı nitelikte bir etmendir. Trafik yoğunluğunun artışı, küçük hasarlı kazaların ve trafikte istenmeyen tartışmaların artışına sebep olmuştur. Kademeli mesai uygulamasına geçiş, deniz ulaşımında seferlerin, bisiklet kiralama noktalarının ve bisiklet sayısının artırılması trafik yoğunluğuna engel olabilecek çözümlerdendir.

Dr. Genco Fas

Referanslar

https://www.cyclistmag.com.tr/

https://www.google.com/covid19/mobility/ 

https://covid19.apple.com/mobility 

http://www.odd.org.tr/web_2837_1/index.aspx