Proje Yönetimi ve Yöneticiliği

Bu yazımızda günümüzün iş yaşamının önemli başlıklarından biri olan proje yönetiminden ve bir proje yöneticisinin özelliklerinden bahsedeceğiz. Önce daha özelden başlayarak “Proje nedir?” sorusuna cevap verelim. Bir proje; benzersiz bir ürün, hizmet veya sonuç yaratmak için ortaya konulan geçici bir çabadır.

Projeler geçicidir. Çünkü bir proje, zaman içinde tanımlanmış bir başlangıca ve bitişe dolayısıyla da tanımlanmış bir kapsam ve kaynak setine sahiptir.

Projeler benzersizdir. Çünkü bir proje, rutin bir operasyon değil, tek bir hedefi gerçekleştirmek için tasarlanmış belirli bir operasyonlar dizisidir. Dolayısıyla bir proje ekibi genellikle birlikte çalışmayan, hatta bazen farklı kuruluşlardan ve birden çok coğrafyadan gelen kişileri içerebilir.

Bir iş süreci için yazılım geliştirme, bir bina veya köprünün inşası, bir doğal afet sonrası yardım çabası, satışların yeni bir coğrafi pazara doğru genişlemesi… Bunların hepsi birer projedir. Organizasyonların ihtiyaç duyduğu zamanda ve kısıtlı bütçe dâhilinde sonuç sağlamak için her bir başlık ilgili uzmanca yönetilmelidir. O hâlde proje yönetimi; bir projenin hedeflerine ulaşırken, süreçleri optimize etmek için proje faaliyetlerine bilgi ve beceri gerektiren araç ve çözüm tekniklerinin uygulanması olarak tanımlanabilir.

Proje yönetimi, iş hayatında, adına çok değinilmeden gayri resmi olarak uygulanmış fakat 20. yüzyılın ortalarına geldiğimizde kendi ismiyle anılan bir meslek olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde ise proje yönetimi, üniversitelerin lisans programlarında ders olarak okutulan, aynı isimle yüksek lisans programları açılan ve seminerler düzenlenen bir alan hâline gelmiştir.

2. Dünya Savaşı’nda Amerika Birleşik Devletleri’nin dünya üzerinde yaptığı operasyonlardan ismini alan ve tedarik zinciri sorunlarının çözümüyle iş hayatına uyarlanan “Operasyon Yönetimi”, bir en iyileme (optimizasyon) alanıdır. 20. yüzyılın son çeyreğinde de proje yönetimi, operasyon yönetiminin kesin hatlarla belirlediği şekilde; en kısa süre, en düşük maliyet veya en yüksek kâr hedefleriyle ilgilenmekteydi. Fakat bu hedeflere ulaşmak, özellikle proje safhalarının belirsizlik gösterdiği durumlarda çok mümkün olmamakta, tahmin edilen tamamlanma süreleri ve maliyetlerin yanıltıcı olmasına neden olmaktaydı.  İşte bu nedenlerle bugün, proje yöneticilerinin olası farklı durumları analiz edebilmesi ve tüm olası sonuçları ilgili olasılıklarıyla ortaya koyabilmesi gerekmektedir. Bu yüzden günümüzde proje yöneticisi denilince akla daha çok mühendislik altyapısı olan kişiler gelmektedir. Maliyet ve kâr hesaplarını, projenin tahmini bitiş süresine çözümlemeli olarak bağlayan, projenin belirsizlik gösteren kısıtlarını probleme doğru bir şekilde yansıtabilen yöneticiler bu alanda tercih edilmektedir.

Proje yönetimi alanında özellikle sosyal medyada verilen reklamlarla yapılan seminer ve bir iki günlük kısa eğitimler için proje yöneticisi adaylarının arandığını görmekteyiz. Fakat yukarıda da belirttiğimiz gibi, proje yönetiminin ve yöneticisinin sahip olması gereken matematiksel bakış açısı, kısa süreli eğitimlerle çok da kolay kazanılabilen bir yaklaşım değildir. Bu nedenle eğer teknik bir alandan mezun değilseniz içeriğinde bu başlığın ayrı bir ders olarak okutulduğu yüksek lisans programlarını tercih etmelisiniz. Özellikle iş idaresi alanında yüksek lisans derecesi sağlayan MBA programları veya teknik bir ders programına sahip işletme yüksek lisans programları bu alanda gerekli olgunluğu kazanmanıza yardımcı olacaktır.

Proje yönetimiyle sadece bir iş veya görevin en istenilen şekilde bitirilmesini değil, aynı zamanda bir ekibi yönetmeyi öğrenecek ve analitik düşüncenin iş yapış şeklinizi değiştireceğini deneyimleyeceksiniz. İster bir endüstri isterse de bir sosyal sorumluluk projesi olsun, kaynak ve maliyet kısıtlarının zaman baskısı altında yönetilebilmesi bir proje yöneticisinden beklenen temel yeti iken bugün şartlar değişmiştir. Yeni yüzyılda yükselen sosyal haklar ve işçi haklarıyla proje yönetimi klasik kâr/maliyet döngüsünün ötesinde insanlar arasındaki ilişkilerin yönetilmesini gerekli kılan bir psikolojik ve sosyolojik boyut da kazanmıştır.

Dr. Genco Fas