Kredi Kartları Nasıl Ortaya Çıktı?

Kredi kartları hayatımıza girdiği 1900’lü yılların başından beri ödeme yapma alışkanlıklarımızı değiştirerek, günümüzde en yaygın kullanılan ödeme araçlarından birisi haline geldi. 

Şirketlerin, müşterilerine kullandırdıkları kredileri fiziksel bir objeye dönüştürerek müşteri hesaplarını daha kolay tanımasını sağlayan ilk kredi kartı örnekleri, sadece ilgili şirket ya da bu sistemin içinde olan birkaç firmada geçerliydi. Yuvarlak ya da dikdörtgen formdaki metal kartlar üzerinde müşterinin hesap numarası ve şirketin logosu vardı.

Müşterinin satış belgelerinin üstüne damga olarak basılabiliyordu. Yaygın olarak kullanılabilen ilk kredi kartı olarak Ralph Schneider ve Frank McNamara’nın 1950 yılında kurduğu Diner’s Club kabul edilir. Frank McNamara’nın bir gün restoranda üzerinde nakit olmadığı için zor durumda kalması ile bu fikrin ortaya çıktığı söylense de bu hikayeyi asıl ilginç kılan ise kredi kartlarının fikir babası olan  McNamara’nın, bunu geçici bir heves olarak değerlendirip Diner’s Club’daki hisselerini devretmesiydi. Diner’s Club’ı Bank of America’nın çıkardığı Americard ve American Express Company’nin çıkardığı American Express kartı izledi. Yuvarlak veya dikdörtgen metal mühür formunda hayatımıza giren kredi kartları, gelişen teknoloji ile değişti; önce manyetik bantlar, sonra chipler eklendi ve kredi kartları akıllanarak POS makineleri ile kullanılmaya başlandı. Bugün teknolojik gelişmelerle beraber kredi kartı dönüşmeye ve şekil değiştirmeye devam ediyor. Cep telefonları ile ödeme yapmaya imkân sağlayan kredi kartlarının artık cüzdanlarımızdan çıkarak başka bir şekle gireceği günler çok uzak değil.

Peki, ilk kredi kartını ortaya çıkaran, ancak sonra geçici bir heves olarak değerlendiren McNamara’yı haksız çıkararak bugün dünya ekonomisinin temel taşlarından olan kredi kartlarının bu kadar yaygın kullanılmasının nedenleri nelerdir? 

İlk olarak tüketicilerin ödemelerini kolay ve güvenli bir şekilde yapabilmelerini sağlarken işletmelerin de nakit ve çek işlem hacmini azaltarak tahsilat riski olmayan daha geniş bir müşteri kitlesine ulaşmasını sağlıyor. Bu sayede kredi kartı kullanımının tüketime, ekonomik büyüme ve dolayısıyla işsizliğe olumlu etkilerinden bahsedilebilir.

Moody’s tarafından 2016’da yayımlanan “Elektronik Ödemelerin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi” raporuna göre bu verimlilik artışı ekonomik büyümeye de katkı sağlıyor. Bu rapora göre kredi kartı kullanımındaki %1’lik bir artış gelişmekte olan ekonomilerde GSYH’da %0.04’lük artışa neden olurken gelişmiş ülkeler için bu oran %0.02’dir  

Bankalararası Kart Merkezi’nin yaptığı çalışmaya göre Türkiye’de ise her 1 TL’lik kredi kartı kullanımı GSMH’yı 1.75 TL arttırıyor. Bununla birlikte kayıt dışı ekonomiyi azaltarak, vergi gelirlerini yükseltiyor. BKM’nin web sitesinden paylaştığı verilere göre nakit yerine kredi kartı ile yapılan her 1 TL’lik harcama vergi gelirlerini 19 kuruş arttırıyor.       

Tüketici tarafından bakıldığında da bilinçli kullanılması durumunda kredi kartı kullanımının nakit ödemeye göre çok daha avantajlı. Bilinçli kredi kartı kullanımının tüketiciler için sağladığı avantajlara biraz daha yakından bakalım.

Her şeyden önce harcamalarınızı hiçbir faiz maliyetine katlanmadan kredi kartı ödeme gününüze kadar erteleyebiliyorsunuz. 

Eğer birden fazla kredi kartı kullanıyorsanız, bunların hesap kesim tarihleri arasını uzun tuttuğunuzda, yaptığınız harcamalarla ödeme tarihleriniz arasındaki süre de uzar. Böylece bu süre içinde paranızı kullanma imkanı bulabilirsiniz.

Borç taksitlendirme, taksitli nakit avans, sonradan taksitlendirme gibi araçlarla da ödemelerinizi istediğiniz uzunluktaki vadelere yayabilirsiniz.  

Kredi kartları artık sadece bir ödeme aracı değil. Asistan hizmetleri, harcanabilen alışveriş puanları, indirimler ve fırsatlar içeren özel kampanyalar da sunuyor. Kredi kartınızı kullanarak bu fırsatlardan ve kampanyalardan faydalanabilirsiniz.

Kredi kartları temassız ödeme imkânı sağlıyor. Özellikle korona pandemisi sonrasında kullanımı artan temassız özelliğe sahip kredi kartlarıyla, yüz yüze yapılan alışverişlerde paraya hiç temas etmeden ödeme yapmak mümkün. Hatta yeni nesil kablosuz iletişim teknolojisine sahip cep telefonlarınızla, artık kredi kartınızı yanınızda taşımanıza bile gerek kalmıyor.

Dikkatli kullanılırsa kredi kartı ödemeleri nakit ödemeye göre daha güvenli. Nakit paranın çalınması durumunda geri elde edilmesi veya bir alışverişten cayılması halinde ödemenin geri alınması daha zor. Kredi kartları internet üzerinden alışverişlerde 3D güvenli giriş özelliği ve sanal kart uygulamaları ile çok daha güvenli hale geldi. Özellikle internet üzerinden yapılan alışverişlerinizi limiti ayarlanabilen sanal kart kullanarak gerçekleştirin. Kredi kartınızın çalınması ya da kaybolması durumunda mümkün olduğunca hızlı bir şekilde bankanızı bilgilendirin. 

Kredi kartı hesap özetinizi bir finansal planlama aracı olarak kullanabilirsiniz. Nakit harcamaları takip etmenin zor olduğunu biliyoruz. Ancak ayrıntılı kredi kartı hesap özetinizle harcamalarınızı takip edebilir ve planlayabilirsiniz. Bu noktada kredi kartı harcamalarınızın bütçenizin ve gelirinizin üstünde özen göstermelisiniz. Nakit yerine kredi kartınızı kullanmak hayatınızı kolaylaştırırken, gelirinizin üstünde harcama yapmanız kredi kartı borcunuzun birikerek ödeyemeyeceğiniz tutarlara çıkmasına neden olabilir. Herhangi bir finansal sıkışıklık durumunda, kredi kartı borcunuzun sadece bir kısmını ödemek yerine borç taksitlendirme, taksitli nakit avans, sonradan taksitlendirme gibi imkânları kullanarak borcunuzu vadeye yaymanız, kredi notunuzun olumsuz etkilenmesini engeller. Ancak ödenecek taksit tutarlarının da geliriniz ile orantılı ve ödenebilir büyüklükte olmasına dikkat etmek gerekir. Gerekirse taksit tutarlarını küçültebilmek amacıyla daha uzun vadeye yayabilmek için ihtiyaç kredisi kullanabilirsiniz.