Finansal Stres Nedir ve Nasıl Başa Çıkılır?

Finansal stres, ekonomik şartlar nedeniyle hemen her ülkeden ve gelir seviyesinden yetişkinlerin muzdarip olduğu bir ruhsal gerilim kaynağıdır. Morgan Stanley tarafından yapılan bir ankete göre, dünya genelinde ankete katılan yetişkinlerin yüzde 78'inin finansal stres altında olduğu görülmektedir.

Finansal sağlık nedir?

Financial Health Network tarafından tanımlandığı şekliyle finansal sağlık; hangi gelir seviyesinde olursak olalım finansal açıdan iyi olma halini, yani gelir-gider dengesini korumayı, akıllı finansal kararlar alma yetisini ve ani masraflara karşı hazırlıklı olma durumunu tanımlamaktadır1. Finansal sağlık için üç kategori sunulmaktadır:

  • Hassas
  • Başa çıkılabilen
  • Sağlıklı

Ağustos 2020'de Financial Health Network, yıllık “Eğilimler Raporunu” yayınladığında rapor, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bireylerin yaklaşık üçte ikisinin, finansal olarak başa çıkılabilir veya hassas kategoride olduğunu göstermiştir. Bu insanlar, karşılarına çıkan fırsatları değerlendirebilecek şekilde harcama yapmak, tasarruf etmek veya ödünç almak için mücadele etmektedirler.

Finansal olarak durmadan bir mücadele içinde olmanın finansal sağlığa zarar verdiğini ve finansal stres yarattığını hepimiz tahmin edebiliriz. Ayrıca finansal mücadelelerin ve dolayısıyla stresin; fiziksel, zihinsel ve sosyal refahımız üzerinde doğrudan bir etkisi olduğunu kanıtlamak için de detaylı araştırmalara ihtiyacımız yoktur. Bununla birlikte, finansal strese ve etkisine ait yapılan araştırmalar, zorlu bir finansal durumda kendimizi onaylanmış hissetmemize yardımcı olabilir.

Finansal stresin etkileri nelerdir?

Financial Health Institute, finansal stresi “kaygı, endişe veya kıtlık duygusu yaratan finansal veya ekonomik olayların sonucunda oluşan ve fizyolojik bir stres tepkisinin eşlik ettiği bir durum” olarak tanımlamaktadır2. Yapılan araştırmalar, finansal stresi zihinsel sağlıkla da ilişkilendirmektedir. Yale Üniversitesi'nde 2014 yılında yapılan bir araştırma, bazı "ruh sağlığı sorunlarının" aslında maddi sorunlar olduğu fikrini ortaya çıkarmıştır.3 Bu çalışmanın arkasındaki antropolog ve araştırmacı olan Dr. Annie Harper, katılımcıların çoğunun borçlu durumda olduğunu ve bu borçların ödenmesi konusunda stres hissettiklerini belirtmektedir. Borcun ruh sağlığı üzerinde güçlü bir olumsuz etkisi olduğunu ve bireyin finansal sorunları çözülürse diğer sorunlarının da çözülebileceğini öne sürmüştür.

Günlük hayatta finansal stres, maddi kararlarınız üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir ve aşırı veya yetersiz harcamalara yol açabilir. Buna “perakende terapisi” adı verilmiştir. Açıklamak gerekirse, çoğumuzun zaman zaman kendimizi alamayarak gereksiz öğeler için harcama yaptığımız ya da harcamaları temel ihtiyaçlar dışında kısıtladığımız bir rahatlama yöntemidir diyebiliriz. Örneğin, birikim yapmak için yiyecek alımını sınırlamak kişiyi rahatlatabilir. Ancak uzun vadede her iki uç da zararlı olabilmektedir.

Daha önce de yazılarımızda değindiğimiz gibi, pahalı sağlık hizmetleri, yüksek faizli öğrenci kredileri, durağan ücretler ve sürekli artan yaşam maliyetinin neden olduğu stresi azaltmak için kesinlikle yapılması gereken bazı değişiklikler vardır. Finansal stresinizi azaltmak, finansal sağlığınızı yükseltmek ve finansal durumunuz hakkında iyi hissetmek için finansal refahı hayatınıza dâhil etmelisiniz. Tıpkı fiziksel ve zihinsel sağlığınız için attığınız adımlar gibi, finansal sağlığınız üzerinde kontrol oluşturabilmek için de atabileceğiniz adımlar vardır.

Atabileceğiniz finansal sağlık adımları nelerdir?

Bir kuruluş için çalışıyorsanız, yöneticiniz ya da insan kaynakları bölümüyle aşağıda listelenen ve finansal sağlığınızı ilgilendirecek başlıkları konuşarak ilk adımı atabilirsiniz.

  • Kazanılan ücret erişimi: Bu, beklenmedik bir masraf oluşması halinde ödeme yapabilmeniz için maaşınıza ya da maaşınızın bir bölümüne maaş gününüzden önce erişme yeteneğidir.
  • Finansal koçluk: Bazı işverenler çalışanlarının finansal koçluk hakkında danışmanlık almaları için masrafları karşılar.
  • Kısa vadeli ya da çalışanlara özel krediler: Bazı işverenler, kazanılan ücret erişiminin kapsamı dışındaki beklenmedik harcamalar için çalışanlarına özel ve/veya kısa vadeli kredilere erişim sunar. Bunlar ya piyasaya göre daha düşük bir faiz oranıyla ya da uzun geri ödeme vadeleriyle sunulan kredilerdir.

Yaşadığımız yüzyılda yeni teknolojik gelişmelerle ihtiyaçlar artmaktadır. Bu çağda, özellikle eğitim, internet teknolojileri veya sağlık gibi bazı başlıklarda harcama yapmaktan kaçınamayacağımız yeniliklerin sunulduğu yılları yaşıyoruz. Bu harcamaların karşılanması ise bizleri ister istemez finansal stresle karşı karşıya bırakıyor. Bu süreç içinde aile bütçemizin sürdürülebilir bir karakter kazanması ise ancak bu stres kaynaklarıyla başa çıkabilmemiz ve finansal sağlığımızı korumakla mümkün oluyor.

 

Referanslar

1.      https://financialhealthinstitute.com/learn/financial-health/

2.      https://financialhealthinstitute.com/learn/financial-stress/

3.      Harper, Annie, et al. "Financial health and mental health among clients of a community mental health center: Making the connections." Psychiatric Services 66.12 (2015): 1271-1276.