Büyük Şehirlerdeki Kira Artışları

2021 yılının ikinci yarısını, pandemi sonrası dönem veya belki pandeminin biraz daha ikinci plana atıldığı bir dönem olarak adlandırmak yanlış olmayacaktır. Öğrencilerin okullarına, çalışanların da iş yerlerine döndüğü, pandemide kısmen de olsa boşalan büyük şehirlerin yeniden insanlarla ve arabalarla dolduğu günlerden geçiyoruz.

Büyük şehirlerin yaşadığı bu göç dalgası pandemi süresince durağan seyreden kiralık ev fiyatlarını da belki uzun süredir görmediğimiz kadar büyük bir oranda yükseltti. Hazirandan itibaren Türkiye genelinde ev kiralarının sürekli olarak arttığı, gelir düzeyi sabit olan birey ve ailelerin ise bu durum nedeniyle zorluklar yaşadığı gözlemlenen bir olgu. Biz de çok güncel olan bu  durumu yazımızda mercek altına alıyoruz.

Aşağıda bahsedilen nedenlerin büyük şehirlerde yaşanan kira artışlarında farklı ağırlıklarda pay sahibi olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

  • Üniversitelerde yüz yüze eğitimin başlaması: 2019 yılının son aylarından bugüne tüm dünyayı etkisi altına alarak bir pandemi haline gelen Covid-19, üniversitelerde yaklaşık bir buçuk yıl eğitim ve öğretimin uzaktan (online) yapılmasına neden oldu. Bu süreç, geçimini şehir dışından gelen öğrencilere kiraladıkları evlerle sağlayan ev sahiplerini olumsuz etkilerken ciddi gelir kayıpları yaşanmasına neden oldu. Ardından bu yıl, üniversitelerin yüz yüze eğitime başlayacağının açıklanmasıyla beraber ev sahiplerinin önceliği bu kayıpların karşılanması oldu. Ülkemizde başta büyük şehirlerde ve birden çok üniversitenin bulunduğu diğer şehirlerimizde yaşanan bu durum nedeniyle yeni öğretim yılında ev kiralamak isteyenler, geçmişe göre yüksek kira rakamlarıyla karşılaştı.
  • Dünyada sürekli artan enflasyon: Son yıllarda tüm dünyada artan enflasyon ve buna paralel olarak tüm ürünlerde yaşanan değer artışları kira fiyatlarında da artışa neden oldu. Elde edilen kira gelirinin enflasyon etkisi nedeniyle düşük kalması bu farkı kapatabilmek adına ev sahiplerini kiraları artırmaya yönlendirdi.
  • Satılık ev fiyatlarında yaşanan yükseliş: Tüm dünyada yaşanan ekonomik daralmaya paralel olarak satılık ev fiyatları da her geçen gün yükseliyor. Özellikle büyük şehirlerdeki satılık ev fiyatlarının birkaç yıl öncesiyle kıyaslanması, artışı gözler önüne seriyor. Satılık ev fiyatlarındaki bu yükseliş ise daha fazla sayıda kişinin kiralık ev alternatifine yönelmesini, dolayısıyla kiralık ev talebini ve fiyatlarını artırıyor.
  • Konut kredisi faizlerinin yüksek seyretmesi: Bankalardan konut kredisi yoluyla ev satın almak isteyenler için şu günlerde faiz oranları geçtiğimiz yıllara göre yüksek seyretmekte. Faizlerin yüksek seyretmesi ise satın alma maliyetlerinin artmasına ve dolayısıyla kira fiyatlarının yükselmesine neden oluyor. Bir yandan henüz yeteri kadar düşük olmayan kredi faizleri, diğer yandan ev fiyatlarında görülen ani yükseliş, ev alma planlarının bugünlerde ertelenmesine neden oluyor. Ev satın almayı erteleyip kiralık dairelere yönelen tüketici ise karşısında pandemi nedeniyle yaklaşık iki yıldır gelir kaybına uğramış ev sahiplerini buluyor.
  • Turistik kiralama: Pandemi öncesi dönemde başlayıp bugünlerde tekrar hareketlenen turistik dolaşım, beraberinde, ev sahipleri için günlük ya da haftalık kiralama fırsatlarını da getirdi. Uluslararası online platformlarda ev sahiplerini ve turistleri bir araya getiren, çok bilinen web siteleri, evlerini kiraya verenleri yüksek kira gelirlerine alıştırdı.
  • Kentsel dönüşüm: Yine özellikle büyük şehirlerde kentsel dönüşüm son yılların en çok konuşulan başlıklarından. Kentsel dönüşüme uğrayan binalardaki kiracılar ister istemez farklı kiralık ev alternatiflerini değerlendirmek zorunda kaldı/kalıyor. Bu da kiralık talebini tetikleyerek kiralık ev fiyatlarında artışlara neden oluyor.

Tüm dünyanın yaşadığı ekonomik daralma ve pandemi sonrası büyük şehirlerde yaşanan hareketlilik kiralık ev fiyatlarında bir süre daha yüksek seyre neden olacak gibi görünüyor. Fakat önümüzdeki dönem, özellikle faizlerin düşmesi neticesinde, hem bireysel hem de kurumsal konut yatırımlarının artması, kira fiyatlarında da stabil bir seyir izleyeceği beklentisi yanlış olmayacaktır.