Bireysel Emeklilik Sisteminin Avantajları

Bireylerin emeklilik yıllarını rahat geçirebilmeleri, yaşam standartlarını koruyabilmeleri ve bu yıllar için kurdukları hayalleri gerçekleştirebilmeleri için çalışma hayatı sırasında, bir finansal plan çerçevesinde tasarruf edilmesi önemlidir. Bireysel emeklilik sistemi, bu hedefler doğrultusunda bireylerin düzenli tasarruflarını, uzun vadeli yatırımlarda değerlendirebilmelerini sağlamak için kurulmuştur.

Bireysel emeklilik sistemi, sosyal güvenlik sisteminden farklı olarak gönüllülük esasına bağlıdır. Kişi çalışsın veya çalışmasın, herkesin katılabileceği özel bir güvenlik sistemidir. Bu çerçevede yatırılan tasarruflar Hazine Müsteşarlığı denetimine tabi bireysel emeklilik şirketleri tarafından kurulan emeklilik fonlarında değerlendirilmektedir.

Bireysel emeklilik sistemi, bireylerin emeklilik planları doğrultusunda önemli avantajlar sağlamaktadır;

  • Bireysel emeklilik sisteminde oluşturulan ödeme planları ve kredi kartı gibi araçlarla otomatik ödeme imkânları, bireylerin tasarrufları konusunda daha disiplinli olmalarını sağlamaktadır. Bunun yanı sıra bireysel emeklilik sisteminde bir taahhüt yoktur. Katılımcıların katkı ödemelerini, gelir durumlarına ve nakit ihtiyaçlarına bağlı olarak değiştirebilmeleri ve gerektiği durumlarda ödemelerine ara verebilmeleri mümkündür.

Tasarruf konusunda yapılan en önemli hatalar genelde yatırım kararları ile ilgilidir. Doğru varlık seçimi ve doğru zamanda alım-satım yapabilmek için piyasaları yakından takip etmek gerekir. Halbuki bireysel yatırımcıların büyük bölümünün halihazırda ilgilenmek zorunda oldukları farklı işleri vardır. Ayrıca herkes mutlaka doğru yatırım kararı için gerekli finansal okuryazarlığa da sahip olmak zorunda değildir. Bu nedenlerle bireyler sadece birkaç finansal varlığa yatırım yaparak portföylerinde farklı yatırımlara yeterince yer vermemektedirler. Riski yeterince dağıtmadan yani “çeşitlendirme” yapmadan yatırım yapmak, “Etkin Piyasa Hipotezi ve Anormal Piyasa Hareketleri” makalemizde de değindiğimiz gibi çokça kullanılan ifadeyle tüm yumurtaların aynı sepete konulması, varlıklara özel, tekil risklerin taşınması anlamına gelmektedir. İlgili mevzuatlarda tanımlanmış emeklilik fonu türleri, yurtiçi ve yurtdışı piyasalarda işlem gören hisse senedi ve borçlanma araçları ile altın ve kıymetli madenler, yatırım fonları gibi çok sayıda finansal araca yatırım yapma yani çeşitlendirme imkanı sağlamaktadır. Emeklilik fonları profesyonel fon yöneticileri tarafından yönetilmektedir.

  • Her ne kadar yatırım yapılabilen fonlar uzmanlar tarafından yönetilse de bireysel emeklilik sisteminde yatırımların yönetimi yine de tasarruf sahibindedir. Yatırımcı, farklı finansal araçlara yatırım yapan ve farklı risk seviyesine sahip çok sayıda emeklilik fonu arasından istediği fona yatırım yapabilir. Yatırım tercihleri konusunda lisanslı danışmanlardan da destek alabilir. Bireysel yatırımcıların bazen gereğinden fazla ya da gereğinden az risk alabildiği dikkate alınırsa bu danışmanlık desteği doğru yatırım kararları açısından oldukça önemlidir.
  • Bireysel emeklilik sistemi devlet destek payı ve vergi avantajları ile desteklenmektedir. Katılımcının ödediği katkı payının %25’i kadar bir ek tutar, devlet katkı payı olarak katılımcının hesabına ödenmektedir. Bu yapılan ek ödeme, asgari ücretin %25’i ile sınırlandırılmıştır. Devlet tarafından katılımcı adına yapılan bu ek katkı ödemeleri de emeklilik fonlarında değerlendirilmektedir. Ancak devlet katkı hesabındaki fonların hak edişi, sistemde kalış süresine bağlanmıştır. Sistemde en az 3 yıl kalan katılımcılar devlet katkısı ve getirilerinin %15’ine, en az 6 yıl kalanlar %35’ine, en az 10 yıl kalanlar %60’ına ve sistemde 10 yıldan fazla kalıp 56 yaşını tamamlayarak emekli olanlar ise %100’üne hak kazanmaktadır. Bireysel emeklilik fonları ayrıca vergi avantajı da sağlamaktadır. Sistemden çıkarken sistemde kalış süresine göre belirlenen ve %5 ile %15 arasında bir oranda elde edilen getiriler üzerinden vergi kesintisi yapılmaktadır. Bu uygulamalarla katılımcıları tasarruf etmeye ve uzun vadeli yatırım yapmaya teşvik etmek amaçlanmaktadır.
  • Bireysel emeklilik sistemi içindeki fonlar ve emeklilik şirketleri, düzenleyici kurumlar tarafından denetlenmektedir. Emeklilik fonlarında sizin adınıza yatırım yapılan varlıklar, o fonu kuran emeklilik şirketlerinin varlığı değildir ve Takasbank’ta saklanmaktadır. Bu varlıklar, söz konusu şirket tarafından, başka hesaplara transfer edilemez, teminat olarak kullanılamaz ya da şirketin iflası halinde tasfiye edilemez. Bu açıdan sistem risksizdir ve şeffaftır.

Finansal planlarda yapılan hatalardan birisi de emeklilik için tasarruflara geç başlamaktır. Erken yaşlarda tasarrufa başlamak bileşik getiri etkisi ile birikimlerin daha da büyümesini sağlamaktadır. Emeklilik için tasarruf etmeye mümkün olduğunca erken başlayın ve finansal planlarınızı yaparken bireysel emeklilik sisteminin sağladığı avantajları da dikkate alın.   

Prof. Dr. Cenktan Özyıldırım