IBOR Geçiş Süreci Ve Alternatif Referans Faiz Oranları Bilgilendirme Duyurusu

Bu duyuru, kredi ve/veya hazine işlemlerini referans faiz oranlarına (IBOR) endeksli olarak gerçekleştirmiş veya gerçekleştirmeyi planlayan müşterilerimiz için bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır. Önümüzdeki dönemde mevcut referans faiz oranlarının yürürlükten kalkması ve alternatif referans faiz oranlarına geçiş söz konusu olduğundan, bu duyuruda yer alan bilgiler ile sınırlı kalmamak üzere, geçiş sürecine ilişkin detaylı ve kapsamlı bir değerlendirme yapmanızı tavsiye ederiz.

IBOR Nedir?

IBOR (Interbank Offered Rate), Bankalararası para piyasasında borç verme işlemlerine uygulanan referans faiz oranlarının genel adıdır.

Referans faiz oranları aynı zamanda yaygın olarak krediler, menkul kıymetler, türev işlemler ve finansal araç sözleşmelerine dayanak teşkil etmektedir.

TL için TRLIBOR, EUR için EURIBOR ve EONIA, JPY için TIBOR, Hong Kong Doları için HIBOR gibi birçok referans faiz oranı (IBOR) bulunmakla birlikte uluslararası piyasada en sık kullanılan referans faiz oranı LIBOR’dur. Londra Bankalararası Faiz Oranı (LIBOR), en sık kullanılan referans faiz oranlarından biri olarak türev, tahvil, kredi gibi farklı ürünlerde referans faiz oranı olarak alınmaktadır.

LIBOR; kredibilitesi en yüksek 20 Banka tarafından Amerikan Doları, Euro, İngiliz Sterlini, Japon Yeni ve İsviçre Frangı olmak üzere 5 para birimi üzerinden gecelik, haftalık, 1, 2, 3, 6 ve 12 aylık olmak üzere 7 vade aralığı için belirlenmektedir.

Alternatif Referans Faiz Oranlarına Neden İhtiyaç Duyuldu?

IBOR’ların piyasada güvenilir bir şekilde kullanım devamlılığı için Bankaların sundukları tahmini oranların gerçek işlem verilerine dayanması gerekmekte iken, 2008 küresel finansal kriz sırasında bazı uluslararası bankaların LIBOR’a dayanak teşkil etmek üzere sundukları oranların şüpheli olduğu tespit edilmiştir.

Bunun üzerine piyasada gerçek işlemlere dayalı olarak belirlenecek vade unsuru içermeyen, risksiz alternatif referans faiz oranlarının kullanılması ihtiyacı hasıl olmuş ve bu kapsamda ulusal ve uluslararası çalışma grupları oluşturulmuştur.

Amerika’da Alternatif Referans Oranları Komitesi, İngiltere’de Sterlin Risksiz Referans Oranları Çalışma Grubu, İsviçre’de CHF Referans Oranları Ulusal Çalışma Grubu, Japonya’da Risksiz Referans Oranları Çalışma Grubu, Euro Bölgesi için Euro Bölgesi Risksiz Referans Oranları Çalışma Grubu ve ülkemizde de IBOR Geçişi Ulusal Çalışma Komitesi kurulmuştur.

İngiltere’de bulunan Finansal Yönetim Otoritesi (FCA, Financial Conduct Autority) LIBOR’un USD için haftalık ve 2 aylık vadelerde diğer para birimleri için tüm vadelerde 2021 yıl sonu itibariyle hesaplanmayacağını duyurması ile birlikte geçiş sürecine ilişkin hazırlıklar hız kazanmıştır.

Çalışma komiteleri, konu ülkelerin merkez bankaları ve diğer finans otoriteleri koordinasyonu ile mevcut IBOR’lara alternatif olarak referans faiz oranları geliştirilmiştir. Bu oranlar mevcut referans faiz oranlarına kıyasla geleceğe yönelik belirli vadeler için değil, gecelik olarak hesaplanmakta ve risk primi içermemektedir. 

Ülkemizde de TRLIBOR’a alternatif olarak Haziran 2019 tarihinden itibaren Borsa İstanbul tarafından günlük olarak yayımlanan Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı (TLREF) oluşturulmuştur.

Alternatif Referans Faiz Oranları Nelerdir?

Mevcut IBOR oranlarının planlanan son yayımlanma tarihleri ile alternatif referans faiz oranları aşağıda yer almaktadır:

Mevcut IBOR

Yayımlanacak Son Tarih

Alternatif Referans Faiz Oranı

USD LIBOR

Gecelik,1-3-6 ve 12 aylık vadeler için;
30 Haziran 2023
1 hafta ve 2 aylık vadeler için;
31 Aralık 2021

SOFR

EUR LIBOR

31 Aralık 2021

ESTR

GBP LIBOR

31 Aralık 2021

SONIA

CHF LIBOR

31 Aralık 2021

SARON

JPY LIBOR

31 Aralık 2021

TONAR

TRLIBOR

*

TLREF

EONIA

3 Ocak 2022

ESTR

EURIBOR

**

EURIBOR, ESTR

* TRLIBOR’un son yayımlanma tarihine ilişkin henüz resmi bir duyuru yapılmamıştır.

** Avrupa Para Piyasaları Kurumu EURIBOR ’un, hesaplama metodolojisinin yeniden yapılandırılması ile birlikte, BMR(Benchmark Regulation) ile uyumlu hale geldiğini, 1 Ocak 2020'den sonra mevcut veya yeni sözleşmeler ve enstrümanlar için kullanılabileceğini duyurmuştur. Ancak Avrupa Merkez Bankası ESTR kullanımını tavsiye etmektedir.

Müşterilerimiz İçin Muhtemel Etkiler Nelerdir?

Mevcut referans faiz oranlarının kaldırılarak yeni referans faiz oranlarına geçiş sürecinde müşterilerimiz nezdinde oluşması muhtemel etkiler aşağıda yer almaktadır:

  • Yürürlükten kalkması duyurulan referans faiz oranlarına endeksli olarak düzenlenmiş olan, Ulusal ve Uluslararası Bankalar nezdindeki mevcut sözleşmelerinize yedek faiz hükümleri eklenmesi veya mevcut yedek faiz hükümlerinin gözden geçirilip yeni yapıya uyarlanması söz konusu olabilir.
  • Geleceğe dönük olarak belirli vadeler için yayımlanan IBOR’lara kıyasla gecelik olarak yayımlanacak alternatif referans faiz oranlarının mevcut sözleşmelere entegrasyonu neticesinde operasyonel zorluklar ve ek maliyetler oluşabilir.
  • Alternatif referans faiz oranları, hesaplama yöntemi farklılığı nedeniyle IBOR’a kıyasla daha düşük bir düzeyde oluşabileceğinden, bu oranlara ilave denkleştirme marjı eklenebilir.
  • Mevcut referans faiz oranları ile riskten korunma amaçlı olarak yapılan işlemler, alternatif faiz oranlarının devreye girmesi neticesinde etkinliğini kaybedebilir.
  • IBOR’un artık kullanılmayacak olmasından dolayı sözleşmelerinize bir geçiş hükmü eklenmesi gerekebilecektir. Gerekli olması durumunda Bankamız mevcut sözleşmeleri güncellemek için iletişime geçecektir.
  • Geçiş sürecinde oluşabilecek etkilerin oldukça geniş kapsamı ve sürecin belirsizliği göz önünde bulundurulmalı, mevcut referans faiz oranlarının yürürlükten kalkacağı son tarih öncesinde bu oranlar ile yapılmış olan tüm sözleşme ve işlemler incelenerek olası risklere hazırlıklı olunmalıdır.

Bu süreçle ilgili olarak daha fazla bilgiye ulaşmanız için ilgili kaynaklara aşağıda yer verilmiş olup, sıkça sorulan sorular başta olmak üzere IBOR Geçiş Süreci ile ilgili olarak Türkiye Bankalar Birliği tarafından oluşturulan https://www.tbb.org.tr/tr/bankacilik/arastirma-ve-yayinlar/ozel-dosyalar/4528 web sitesinden de istifade edebilirsiniz.

https://www.newyorkfed.org/arrc

https://www.ecb.europa.eu/paym/initiatives/interest_rate_benchmarks/WG_euro_risk-free_rates/html/index.en.html

Working Group on Sterling Risk-Free Reference Rates | Bank of England

https://www.fca.org.uk/publication/documents/future-cessation-loss-representativeness-libor-benchmarks.pdf

https://ir.theice.com/press/news-details/2021/ICE-Benchmark-Administration-Publishes-Feedback-Statement-for-the-Consultation-on-Its-Intention-to-Cease-the-Publication-of-LIBOR-Settings/default.aspx

https://assets.bbhub.io/professional/sites/10/IBOR-Fallbacks-LIBOR-Cessation_Announcement_20210305.pdf

 

Yasal Uyarı

Bu duyuru; ilgili ülke merkez bankaları ve düzenleyici kuruluşlardan temin edinilen bilgiler doğrultusunda tamamen bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmış olup, sürece ilişkin tüm detayları içermemekte ve tavsiye niteliği taşımamaktadır. Geçiş süreci tüm dünya genelinde ilgili otoritelerce yönetilmekte olduğundan, oluşacak riskler ve doğabilecek ilave maliyetlere ilişkin Bankamız sorumluluğu bulunmamaktadır.